ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
423
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
در قلمرو لؤلؤ بود گرفتند . بنى ايوب در آن روزگاران در شهرهاى شام پراكنده بودند و با يك ديگر سر مخالفت داشتند و ميانشان تفرقه بود و ما داستان دولت ايشان را بر تو خواهيم خواند . سنجار را الملك الجواد يونس بن مودود بن العادل در تصرف گرفت . الملك الجواد ، سنجار را از الملك الصالح نجم الدين ايوب در عوض دمشق گرفته بود لؤلؤ در سال 637 سنجار را از او بستد . سپس ميان [ الملك المعظم توران شاه ] صاحب حلب و خوارزميان فتنه افتاد ولى سپاه توران شاه در هم شكست و خلق بسيار كشته شد . از جمله الملك صالح بن الملك الافضل بن صلاح الدين كشته شد و الملك المعظم به اسارت افتاد . خوارزميان به حلب درآمدند . و دست به كشتار و تاراج زدند . سپس منبج را فتح كردند و در آنجا نيز چنان كردند كه در حلب كرده بودند . آنگاه از فرات گذشتند و از رقه به ديگر شهرها رفتند . لشكر دمشق و حمص از پى ايشان برفتند و تيغ در آنان نهادند و آنان را به حران بازگردانيدند . آنگاه لشكر حلب بر سر ايشان تاخت آورد و بر حران مستولى شد . خوارزميان به عانه گريختند . بدر الدين لؤلؤ صاحب موصل فرصت مغتنم شمرده به نصيبين رفت و آن را در تصرف آورد . در سال 640 ضيفه [ 1 ] خاتون دختر الملك العادل ابو بكر بن ايوب در حلب بمرد . فرمانروايى او بعد از وفات پسرش الملك العزيز محمد بن الملك الظاهر غازى بن صلاح الدين بود . پس از او پسرش الملك الناصر يوسف بن الملك العزيز در كفالت مملوكش جمال [ 2 ] الدين اقبال الخاتونى به امارت رسيد . در سال 648 ميان او و بدر الدين لؤلؤ صاحب نبرد درگرفت در آن نبرد لؤلؤ منهزم شد و الناصر نصيبين و قرقيسيا را گرفت و لؤلؤ به حلب رفت سپس هلاكو خان مغول در سال 656 به بغداد لشكر آورد و خليفه المستعصم باللّه را كشت و در بغداد قتل و تاراج كرد . چنان كه در اخبار خلفا بدان اشارت كرديم و در اخبار تاتار نيز بدان خواهيم پرداخت . هلاكو از بغداد به آذربايجان رفت . بدر الدين لؤلؤ در آنجا به او پيوست و به اطاعت او گردن نهاد و به موصل باز گرديد . و اللّه تعالى يؤيد بنصره من يشاء من عباده . وفات بدر الدين لؤلؤ صاحب موصل و امارت پسرش الملك الصالح بدر الدين لؤلؤ در سال 657 درگذشت . او الملك الرحيم لقب داشت . پس از او پسرش الملك الصالح اسماعيل در موصل به حكومت رسيد و پسر ديگرش الملك المظفر علاء الدين على بر سنجار امارت يافت . پسر سومش الملك المجاهد اسحاق امارت جزيره ابن عمر يافت .
--> [ ( 1 ) ] متن : صفيه . [ ( 2 ) ] متن : حيال .